Please use this identifier to cite or link to this item:
https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40496Full metadata record
| DC Field | Value | Language |
|---|---|---|
| dc.contributor.author | Μαργώνη, Θεοδώρα | el |
| dc.date.accessioned | 2026-10-13T11:01:24Z | - |
| dc.date.available | 2026-10-13T11:01:24Z | - |
| dc.identifier.uri | https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40496 | - |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 United States | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/us/ | * |
| dc.subject | Ερμητισμός | el |
| dc.subject | Corpus Hermeticum | en |
| dc.subject | Ερμής Τρισμέγιστος | el |
| dc.subject | Θρησκευτική ταυτότητα | el |
| dc.title | Θρησκευτική και κοινωνική ταυτότητα κατά τους τρεις πρώτους χριστιανικούς αιώνες: η περίπτωση του Corpus Hermeticum | el |
| dc.title | Religious and social identity during the first three Christian centuries: the case of the Corpus Hermeticum | en |
| dc.type | doctoralThesis | en |
| heal.type | doctoralThesis | el |
| heal.type.en | Doctoral thesis | en |
| heal.type.el | Διδακτορική διατριβή | el |
| heal.classification | Ερμητισμός | el |
| heal.classification | Ιστορία των θρησκειών | el |
| heal.classification | Πρώιμος Χριστιανισμός | el |
| heal.dateAvailable | 2026-10-13T11:02:25Z | - |
| heal.language | el | el |
| heal.access | free | el |
| heal.recordProvider | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή | el |
| heal.publicationDate | 2026-05-05 | - |
| heal.abstract | Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει τη θρησκευτική και κοινωνική ταυτότητα στον Ερμητισμό κατά τους τρεις πρώτους χριστιανικούς αιώνες, με επίκεντρο το Corpus Hermeticum. Στόχος της είναι να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται και εκφράζεται η ερμητική ταυτότητα μέσα από τις θεολογικές και κοσμολογικές αντιλήψεις, τις θρησκευτικές και τελετουργικές πρακτικές, την ηθική συγκρότηση του ανθρώπου και τους τρόπους μετάδοσης της ερμητικής διδασκαλίας. Η μελέτη εντάσσει το Corpus Hermeticum στο σύνθετο θρησκευτικό και πνευματικό περιβάλλον των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων και εξετάζει τη διαμόρφωση της ερμητικής παράδοσης, τη σχέση του Ερμή Τρισμέγιστου με το ελληνικό και αιγυπτιακό θρησκευτικό υπόβαθρο, καθώς και τις φιλοσοφικές επιδράσεις που διαμόρφωσαν την ερμητική σκέψη. Παράλληλα, αξιοποιούνται φιλολογικά, παπυρολογικά, επιγραφικά και αρχαιολογικά τεκμήρια, με σκοπό την ιστορική και θρησκευτική πλαισίωση των ερμητικών κειμένων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση διδασκάλου και μαθητή, στη μυστικότητα και την επιλεκτική μετάδοση της γνώσης, καθώς και στην τελετουργία, την προσευχή και τη μυστικιστική εμπειρία. Η ερμητική γνώση εξετάζεται ως διαδικασία πνευματικού μετασχηματισμού, η οποία συνδέεται με την ηθική διαμόρφωση του ανθρώπου, την αναγέννηση και την αναζήτηση της ένωσης με το θείο. Παράλληλα, αναλύονται η ερμητική κοσμολογία και θεολογία, η σχέση Θεού, κόσμου και ανθρώπου, καθώς και οι αντιλήψεις για την ύλη, την ψυχή, τη σωτηρία, την αρετή, την ευσέβεια και τη δικαιοσύνη. Η διατριβή καταλήγει ότι η ερμητική ταυτότητα δεν μπορεί να αποδοθεί στην ύπαρξη μιας ενιαίας και θεσμικά οργανωμένης θρησκευτικής κοινότητας. Συγκροτείται περισσότερο μέσα από κοινές αντιλήψεις, πρακτικές και τρόπους μετάδοσης της γνώσης, με κεντρικό ρόλο τη σχέση διδασκάλου και μαθητή, την επιλεκτική πρόσβαση στη γνώση, τη θρησκευτική πρακτική και την κοινή επιδίωξη του πνευματικού μετασχηματισμού. | el |
| heal.abstract | This doctoral dissertation examines religious and social identity in Hermeticism during the first three Christian centuries, focusing on the Corpus Hermeticum. It explores how Hermetic identity was formed and expressed through theological and cosmological conceptions, religious and ritual practices, ethical principles, and the ways in which Hermetic teaching was transmitted. The study situates the Corpus Hermeticum within the complex religious and intellectual environment of the first centuries of the Christian era. It examines the formation of the Hermetic tradition, the relationship of Hermes Trismegistus to its Greek and Egyptian religious background, and the philosophical influences that shaped Hermetic thought. Philological, papyrological, epigraphic, and archaeological evidence is also considered in order to place the Hermetic texts within their broader historical and religious context. Particular attention is given to the teacher–student relationship, secrecy, the selective transmission of knowledge, ritual, prayer, and mystical experience. Hermetic knowledge is understood as a process of spiritual transformation associated with ethical formation, rebirth, and the pursuit of union with the divine. The dissertation also examines Hermetic cosmology and theology, the relationship between God, the cosmos, and the human being, as well as conceptions of matter, the soul, salvation, virtue, piety, and justice. The study concludes that Hermetic identity cannot be understood as the product of a single, institutionally organized religious community. Rather, it was formed through shared beliefs, practices, and modes of transmitting knowledge, in which the teacher–student relationship, selective access to knowledge, religious practice, and the pursuit of spiritual transformation played a central role. | en |
| heal.tableOfContents | Πίνακας περιεχομένων ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ iv ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ v ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Επισκόπηση βιβλιογραφίας vi β) Το ιστορικό και θρησκευτικό πλαίσιο της ερμητικής παράδοσης xvi γ) Επιμέρους στόχοι και ερευνητικά ερωτήματα xix δ) Μεθοδολογία xxii ε) Δομή της διατριβής xxvi ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ερμής Τρισμέγιστος και η διαμόρφωση της ερμητικής παράδοσης 1 1.1 Η γένεση του Ερμή Τρισμεγίστου 1 1.2 Η ταύτιση του Ερμή με τον Θωθ στην ελληνιστική Αίγυπτο 7 1.3 Η σύνδεση του Ερμή με το αιγυπτιακό πάνθεον 13 1.4 Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος ως φορέας θείας σοφίας 18 1.5 Ο Ερμής ως θεός – δημιουργός 25 1.6 Ερμής: ο θεός της αποκάλυψης και της μύησης 31 1.7 Η είσοδος του Ερμή στον κύκλο της Ίσιδας 38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το πνευματικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο του Ερμητισμού 2.1 Η σύνθεση του C.H. 48 2.2 Η γλώσσα και η μορφή των ερμητικών πραγματειών 53 2.3 Ο αποκαλυπτικός χαρακτήρας της ερμητικής διδασκαλίας 59 2.4 Η σχέση δασκάλου και μαθητή στα ερμητικά κείμενα 70 2.5 Μυστικότητα και μύηση στην ερμητική παράδοση 72 2.6 Η συγκρότηση της ερμητικής ταυτότητας 76 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Λατρεία, τελετουργία και θρησκευτική πρακτική στον Ερμητισμό 3.1 Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος και η ηλιακή θεολογία 85 3.2 Δημόσια και ιδιωτική θρησκευτικότητα στον Ερμητισμό 111 3.2.1 Φυλαχτά και σφραγιδόλιθοι 111 3.2.2 Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος στη μικροπλαστική 123 3.2.3 Αναθηματικές επιγραφές και προσκυνήματα 130 3.2.4 Δημόσιες και ιδιωτικές μορφές θρησκευτικότητας 140 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Τελετουργία και μυστικιστική εμπειρία 4.1 H έννοια της Γνώσεως 142 4.2 Το μυστήριο του Λόγου στον Ερμητισμό 152 4.2.1 Ο Λόγος ως δύναμη δημιουργική 152 4.2.2 Η οντολογική υπόσταση του Υιού 156 4.3 Ο ερμητισμός ως Via Universalis 161 4.4 Έκσταση και αναγέννηση στον Ερμητισμό 165 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Κοσμολογία και θεολογία 5.1 Δημιουργία και σύσταση της ψυχής 173 5.2 Η θεωρία της μετενσάρκωσης 182 5.3 Η σύλληψη του θείου στον Ερμητισμό 190 5.3.1 Δύναμις – ἐνέργεια: η γνώση των ιδιοτήτων του θεού 190 5.3.2 Ο αποφατισμός ως δρόμος ανακάλυψης του θεού 193 5.3.3 Η καταφατική θεολογία των ερμητικών κειμένων 196 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Η ηθική συγκρότηση του ερμητικού ανθρώπου 6.1 Η δημιουργία σαν πράξη αγάπης 199 6.2 Οι έννοιες της ευσέβειας και της δικαιοσύνης στον Ερμητισμό 206 6.3 Η ηθική του κακού στον Ερμητισμό 215 6.3.1 Η ταύτιση ύλης και κακού 215 6.3.2 Η γνωσιολογική διάσταση του κακού 219 6.3.3 Η λειτουργία των αισθήσεων 222 6.3.4 Θείος και ανθρώπινος έρωτας 225 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Χρόνος, ιστορία και πνευματικός μετασχηματισμός 7.1 Χρόνος και δημιουργία στον Ερμητισμό 228 7.2 Η κυκλική σύλληψη του χρόνου 234 7.3 Η πρόσληψη του χρόνου στον υλικό κόσμο 239 7.4 Χρόνος και αστρική τάξη 244 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 247 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠΗΓΕΣ 258 ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 262 ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 262 | el |
| heal.advisorName | Κουλακιώτης, Ηλίας | el |
| heal.committeeMemberName | Τζαμτζής, Ιωάννης | el |
| heal.committeeMemberName | Κυρτάτας, Δημήτρης | el |
| heal.committeeMemberName | Ζωγράφου, Αθανασία | el |
| heal.committeeMemberName | Γκάρτζιου, Αριάδνη | el |
| heal.committeeMemberName | Αυγερινός, Χαρίλαος | el |
| heal.committeeMemberName | Φάσσα, Ελένη | el |
| heal.committeeMemberName | Κουλακιώτης, Ηλίας | |
| heal.academicPublisher | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας | el |
| heal.academicPublisherID | uoi | el |
| heal.numberOfPages | 304 | el |
| heal.fullTextAvailability | true | - |
| Appears in Collections: | Διδακτορικές Διατριβές - ΙΣΤ | |
Files in This Item:
| File | Description | Size | Format | |
|---|---|---|---|---|
| Olympias_2.pdf | Διδακτορική Διατριβή | 3.63 MB | Adobe PDF | View/Open |
This item is licensed under a Creative Commons License
