Please use this identifier to cite or link to this item:
https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40187Full metadata record
| DC Field | Value | Language |
|---|---|---|
| dc.contributor.author | Κουτέρη, Σοφία | el |
| dc.date.accessioned | 2026-06-25T07:09:33Z | - |
| dc.identifier.uri | https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40187 | - |
| dc.identifier.uri | http://dx.doi.org/10.26268/heal.uoi.19830 | - |
| dc.rights | Default License | - |
| dc.subject | Αριστοφάνης | el |
| dc.subject | Μάτεσις | el |
| dc.subject | Μετάφραση | el |
| dc.subject | Αρχαία ελληνική κωμωδία | el |
| dc.subject | Πρόσληψη | el |
| dc.title | Οι αριστοφανικές μεταφράσεις του Παύλου Μάτεσι | el |
| dc.type | doctoralThesis | en |
| heal.type | doctoralThesis | el |
| heal.type.en | Doctoral thesis | en |
| heal.type.el | Διδακτορική διατριβή | el |
| heal.secondaryTitle | Ζητήματα ερμηνείας και πρόσληψης με ιδιαίτερη αναφορά στην απόδοση των θρησκευτικών όρων και θεμάτων | el |
| heal.classification | Πρόσληψη αρχαίας ελληνικής κωμωδίας | el |
| heal.dateAvailable | 2029-06-24T21:00:00Z | - |
| heal.language | el | el |
| heal.access | embargo | el |
| heal.recordProvider | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή | el |
| heal.publicationDate | 2026-03-02 | - |
| heal.abstract | Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποσκοπεί στη μελέτη των αριστοφανικών μεταφράσεων του Παύλου Μάτεσι, με κύρια εστίαση στην απόδοση των θρησκευτικών όρων και θεμάτων και με στόχο τη διερεύνηση των σύνθετων ερμηνευτικών και μεταφραστικών ζητημάτων που ανακύπτουν κατά τη μεταφορά του συγκεκριμένου σημασιολογικού και πολιτισμικού πεδίου στο σύγχρονο γλωσσικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Ο Μάτεσις έχει μεταφράσει εννέα από τις συνολικά έντεκα σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη, οι οποίες ακολουθούν την εξής χρονολογική σειρά: Πλούτος (1978), Ειρήνη (1984), Θεσμοφοριάζουσες (1988), Νεφέλες (1989), Βάτραχοι (1990), Όρνιθες (1991), Αχαρνείς (1998), Λυσιστράτη (-), Σφήκες (2006). Στο πλαίσιο της διατριβής επιχειρούμε να ‘φωτίσουμε’ τις μεταφραστικές μικροστρατηγικές, με την έννοια των δυνάμει συνειδητών διαδικασιών επίλυσης προβλημάτων που ενεργοποιεί ο μεταφραστής κατά την απόδοση των θρησκευτικών παραμέτρων του κειμένου, όπως οι ύμνοι, οι προσευχές, οι θυσίες, οι όρκοι, οι επικλήσεις των θεών, οι αναφορές στις εορτές και σε ποικίλους θρησκευτικούς πολιτισμικούς ενδείκτες που συνδέονται με τον πολιτισμό αφετηρίας. Η διδακτορική διατριβή διαρθρώνεται στα ακόλουθα κεφάλαια: Στην εισαγωγή της διατριβής παρουσιάζονται το αντικείμενο της έρευνας, τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα και οι λόγοι που υπαγορεύουν την εστίαση στην απόδοση των θρησκευτικών αναφορών της αριστοφανικής κωμωδίας στις μεταφράσεις του Παύλου Μάτεσι. Παράλληλα, εκτίθενται συνοπτικά η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, καθώς και μια σύντομη επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας που αφορά τις μεταφραστικές προκλήσεις που θέτουν οι κωμωδίες του Αριστοφάνη. Το πρώτο κεφάλαιο, με τίτλο «Η μεταφραστική ιδεολογία του Παύλου Μάτεσι», εξετάζει τις θεωρητικές και ιδεολογικές θέσεις του Μάτεσι γύρω από τη μετάφραση, όπως αυτές διατυπώνονται στο εισαγωγικό σημείωμα της έκδοσης Τα άκρως αριστοφανικά και σε συνεντεύξεις του. Αναλύονται ο μεταφραστικός του στόχος, οι απόψεις του για τη γλώσσα και τον ρυθμό του μεταφράσματος, η στάση του απέναντι στους αναχρονισμούς και την παρωδία, καθώς και οι θέσεις του για τις προγενέστερες μεταφράσεις, τον ρόλο του μεταφραστή και τη λειτουργία της μετάφρασης. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την ανάδειξη του αυτοκριτικού αναστοχασμού του Μάτεσι γύρω από τη μεταφραστική του πρακτική. Τα επόμενα κεφάλαια της διατριβής επικεντρώνονται στις μεταφραστικές στρατηγικές που υιοθετεί ο Μάτεσις για την απόδοση των θρησκευτικών αναφορών της αριστοφανικής κωμωδίας (ύμνοι, επικλήσεις, προσευχές, εορτές, θυσίες). Κάθε κεφάλαιο αντιστοιχεί σε μία συγκεκριμένη κωμωδία του Αριστοφάνη και φέρει τον τίτλο του εξεταζόμενου έργου. Η εσωτερική διάρθρωση περιλαμβάνει υποκεφάλαια αφιερωμένα τόσο στην παραστασιογραφία της εκάστοτε μετάφρασης όσο και στη σημασία των θρησκευτικών αναφορών στο συγκεκριμένο έργο. Η σειρά των κεφαλαίων ακολουθεί τη χρονολογική ακολουθία με την οποία οι μεταφράσεις του Μάτεσι αξιοποιήθηκαν στο θέατρο, γεγονός που επιτρέπει την εξέταση της συνέπειας ή των μεταβολών στις μεταφραστικές του επιλογές κατά τη μακρά ενασχόλησή του με την ενδογλωσσική μετάφραση των αριστοφανικών κωμωδιών. Ειδικότερα, το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τον Πλούτο (1978) και εξετάζει εκτενώς επικλήσεις θεών, λατρευτικούς όρους, αναφορές στη μαντική, την τελετουργία της ἐγκοιμήσεως, καθώς και τη διακωμώδηση θεϊκών μορφών, όπως ο Ερμής. Το τρίτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην Ειρήνη (1984), με έμφαση σε τελετουργικούς όρους, προσευχές, επικλήσεις θεοτήτων, την εκτενή θυσία για την εγκαθίδρυση της Ειρήνης και τον υμέναιο που κλείνει την κωμωδία. Το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει τις Θεσμοφοριάζουσες (1988), δίνοντας έμφαση στις θρησκευτικές πρακτικές της εορτής των Θεσμοφορίων, στην τελετουργική παρωδία, στους ύμνους και στις σύνθετες σκηνές όπου προσευχές και ύμνοι συνυφαίνονται. Το πέμπτο κεφάλαιο αφορά τις Νεφέλες (1989) και εστιάζει στις αναφορές στα Ελευσίνια μυστήρια, στη συγκρότηση ενός εναλλακτικού θεϊκού πανθέου, στη διαδικασία μύησης του Στρεψιάδη και στον καίριο ρόλο των προσευχών στη σκηνική οικονομία του έργου. Το έκτο κεφάλαιο αφορά τους Βατράχους (1990), με κεντρικό άξονα τα Ελευσίνια μυστήρια, την απόδοση των ύμνων και των τελετουργικών σκηνών, καθώς και τις αναφορές στη θυσία και την τελική αποχώρηση του Αισχύλου. Το έβδομο κεφάλαιο εξετάζει τους Όρνιθες (1991), ακολουθώντας μια διαφοροποιημένη δομή λόγω της πολυπλοκότητας του υλικού, με άξονες τη θεμελίωση της πόλης, τις νέες λατρευτικές συνθήκες, την κωμική κοσμογονία και τον τελικό υμέναιο. Το όγδοο κεφάλαιο επικεντρώνεται στους Αχαρνείς (1998), με έμφαση στις εορτές, στις πομπές, στις θεϊκές επικλήσεις και στον θρησκευτικό λόγο που διατρέχει την κωμωδία. Το ένατο κεφάλαιο αφορά τη Λυσιστράτη (-) και εξετάζονται επικλήσεις θεών, γυναικείες εορτές, όρκοι, χρησμοί και προσευχές που συνδέονται με την πολιτική και τη συλλογική ταυτότητα. Το δέκατο κεφάλαιο πραγματεύεται τους Σφήκες (2006), εστιάζοντας σε τελετουργικές πρακτικές, προσευχές, σπονδές, χρησμούς και ειδικότερες θρησκευτικές αναφορές. Το ενδέκατο και τελευταίο κεφάλαιο, με τίτλο «Η κριτική πρόσληψη των μεταφράσεων του Παύλου Μάτεσι», διερευνά την υποδοχή των μεταφράσεών του από τη σύγχρονη κριτικογραφία. Εξετάζονται έξι από τις εννέα μεταφράσεις του Μάτεσι, σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες θεατρικές παραστάσεις και τις κριτικές που τις συνόδευσαν. Η διατριβή ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα, στα οποία κατατίθενται τα πορίσματα της έρευνας και αποτιμάται συνολικά η συμβολή του Παύλου Μάτεσι στη μεταφραστική πρόσληψη της αριστοφανικής κωμωδίας | el |
| heal.advisorName | Γκαστή, Ελένη | el |
| heal.committeeMemberName | Κωνσταντάκος, Ιωάννης | el |
| heal.committeeMemberName | Ζωγράφου, Αθανασία | el |
| heal.committeeMemberName | Γκάρτζιου, Αριάδνη | el |
| heal.committeeMemberName | Παππάς, Βασίλειος | el |
| heal.committeeMemberName | Διαμαντάκου, Αικατερίνη | el |
| heal.committeeMemberName | Δημητρούλια, Ξανθίππη | el |
| heal.committeeMemberName | Γκαστή, Ελένη | el |
| heal.academicPublisher | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Φιλολογίας | el |
| heal.academicPublisherID | uoi | el |
| heal.numberOfPages | 928 σ. | el |
| heal.fullTextAvailability | true | - |
| Appears in Collections: | Διδακτορικές Διατριβές - ΦΛΛ | |
Files in This Item:
| File | Description | Size | Format | |
|---|---|---|---|---|
| ΔΔ-Σ-ΚΟΥΤΕΡΗ(2026).pdf | 6.7 MB | Adobe PDF | View/Open Request a copy |
Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.
