Please use this identifier to cite or link to this item:
https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40185Full metadata record
| DC Field | Value | Language |
|---|---|---|
| dc.contributor.author | Ευθυμίου, Μαρία | el |
| dc.contributor.author | Efthymiou, Maria | en |
| dc.date.accessioned | 2026-06-24T13:23:26Z | - |
| dc.date.available | 2026-06-24T13:23:26Z | - |
| dc.identifier.uri | https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40185 | - |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 United States | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/us/ | * |
| dc.subject | Παιδιά | el |
| dc.subject | Έφηβοι | el |
| dc.subject | Καθιστική συμπεριφορά | el |
| dc.subject | Εκβάσεις υγείας | el |
| dc.subject | Μετα-ανάλυση | el |
| dc.subject | Childhood | en |
| dc.subject | Adolescence | en |
| dc.subject | Sedentary behavior | en |
| dc.subject | Health outcomes | en |
| dc.subject | Meta-analysis | en |
| dc.title | Καθιστική ζωή και η επίδραση αυτής στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων | el |
| dc.title | Sedentary lifestyle and its impact on the physical and mental health of children, adolescents and young adults | en |
| dc.type | masterThesis | en |
| heal.type | masterThesis | el |
| heal.type.en | Master thesis | en |
| heal.type.el | Μεταπτυχιακή εργασία | el |
| heal.classification | Ανασκόπηση ομπρέλας | el |
| heal.classification | Umbrella review | en |
| heal.dateAvailable | 2026-06-24T13:24:27Z | - |
| heal.language | el | el |
| heal.access | free | el |
| heal.recordProvider | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σχολή Επιστημών Υγείας | el |
| heal.publicationDate | 2026-06 | - |
| heal.abstract | Η καθιστική συμπεριφορά αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για τη δημόσια υγεία, καθώς συνδέεται άμεσα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και την αυξανόμενη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως καθιστική συμπεριφορά ορίζεται κάθε δραστηριότητα χαμηλής ενεργειακής δαπάνης (≤1.5 METs), η οποία εκτελείται σε καθιστή θέση, επικλινή θέση ή κατάκλιση κατά τη διάρκεια των ωρών αφύπνισης. Η διάκριση μεταξύ καθιστικής συμπεριφοράς και σωματικής αδράνειας είναι καθοριστική, καθώς αναδεικνύει διαφορετικές πτυχές της φυσικής δραστηριότητας και της επίδρασής της στην υγεία. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η μελέτη της καθιστικής συμπεριφοράς σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες, καθώς πρόκειται για κρίσιμες αναπτυξιακές περιόδους κατά τις οποίες διαμορφώνονται μακροχρόνιες συνήθειες και πρότυπα συμπεριφοράς. Επιπλέον, η αυξημένη έκθεση σε καθιστικές δραστηριότητες σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες έχει συσχετιστεί με πρώιμες επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για έγκαιρη πρόληψη και στοχευμένες παρεμβάσεις. Στο πρώτο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της καθιστικής συμπεριφοράς, οι βασικοί ορισμοί της φυσικής δραστηριότητας και των επιμέρους μορφών της, καθώς και οι κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Παράλληλα, αναλύονται τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα, τα οποία καταδεικνύουν υψηλά επίπεδα σωματικής αδράνειας παγκοσμίως, ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους. Επιπλέον, εξετάζονται οι πολυεπίπεδοι προσδιοριστικοί παράγοντες της φυσικής δραστηριότητας, σύμφωνα με το κοινωνικοοικολογικό μοντέλο, καθώς και οι επιπτώσεις της καθιστικής ζωής στην υγεία, οι οποίες περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο καρδιομεταβολικών νοσημάτων, παχυσαρκίας, ψυχικών διαταραχών και μειωμένης ποιότητας ζωής, ιδίως σε κρίσιμες αναπτυξιακές περιόδους. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας υλοποιήθηκε ανασκόπηση ομπρέλας με στόχο τη συστηματική αποτίμηση και σύνθεση των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων σχετικά με τη σχέση της καθιστικής συμπεριφοράς με εκβάσεις υγείας σε πληθυσμούς παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων έως 24 ετών. Η μελέτη σχεδιάστηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες PRIOR και βασίστηκε σε συστηματική αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Embase και CENTRAL έως τον Σεπτέμβριο του 2023. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας καθορίστηκαν βάσει του πλαισίου PICOS και περιλάμβαναν αποκλειστικά συστηματικές ανασκοπήσεις με μετα-ανάλυση, στις οποίες η καθιστική συμπεριφορά αποτελούσε την κύρια έκθεση ενδιαφέροντος. Η αξιολόγηση της ποιότητας των μελετών πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο AMSTAR 2, ενώ η ισχύς της τεκμηρίωσης εκτιμήθηκε βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων που κατηγοριοποιήθηκαν ως ισχυρά, ιδιαίτερα ενδεικτικά, ενδεικτικά ή ασθενή τεκμήρια. Συνολικά, από τις 11,571 αρχικά ανακτηθείσες εγγραφές συμπεριλήφθηκαν 15 δημοσιεύσεις, οι οποίες περιλάμβαναν 32 μετα-αναλύσεις. Οι περισσότερες μελέτες βασίζονταν σε παρατηρητικά δεδομένα και αφορούσαν κυρίως δείκτες καθιστικής συμπεριφοράς σχετιζόμενους με τη χρήση οθονών. Οι εκβάσεις περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, ανθρωπομετρικούς δείκτες, καρδιομεταβολικές παραμέτρους, ψυχικές διαταραχές, διαταραχές συμπεριφοράς και αυτοαξιολογούμενη υγεία. Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η αυξημένη καθιστική συμπεριφορά σχετίζεται συστηματικά με δυσμενείς εκβάσεις υγείας, με τις ισχυρότερες συσχετίσεις να εντοπίζονται σε εκβάσεις ψυχικής υγείας και αυτοαξιολόγησης της υγείας. Ειδικότερα, η αυξημένη χρήση διαδικτύου και κινητών συσκευών συσχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης, ενώ η χρήση υπολογιστή και βιντεοπαιχνιδιών σχετίστηκε με αρνητική αυτοαξιολόγηση της υγείας. Παράλληλα, ενδεικτική τεκμηρίωση παρατηρήθηκε για τη συσχέτιση της καθιστικής συμπεριφοράς με το μεταβολικό σύνδρομο και την παχυσαρκία, ενώ οι συνεχείς εκβάσεις εμφάνισαν μικρότερη και λιγότερο συνεπή ισχύ συσχέτισης. Η ερμηνεία των ευρημάτων περιορίζεται από τη χαμηλή μεθοδολογική ποιότητα της πλειονότητας των συμπεριλαμβανόμενων μετα-αναλύσεων, την υψηλή ετερογένεια μεταξύ των μελετών και την περιορισμένη σταθερότητα των αποτελεσμάτων. Κατά συνέπεια, παρά τη στατιστική σημαντικότητα πολλών συσχετίσεων, η συνολική ισχύς της διαθέσιμης τεκμηρίωσης αξιολογείται ως μέτρια. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για μελλοντική έρευνα με βελτιωμένο μεθοδολογικό σχεδιασμό, μεγαλύτερα και πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα, καθώς και μακροχρόνια παρακολούθηση, προκειμένου να επιβεβαιωθούν οι υφιστάμενες συσχετίσεις και να διερευνηθούν περαιτέρω πιθανοί μηχανισμοί και νέες εκβάσεις. Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, αναδεικνύεται η ανάγκη ανάπτυξης στοχευμένων και πολυεπίπεδων παρεμβάσεων για τη μείωση της καθιστικής συμπεριφοράς και την προαγωγή της φυσικής δραστηριότητας σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Οι παρεμβάσεις αυτές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψιν το οικογενειακό, σχολικό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο, ενώ η αξιοποίηση της τεχνολογίας μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά. Παράλληλα, κρίνεται σημαντική η ενσωμάτωση παρεμβάσεων που προάγουν τη ψυχική υγεία και τη συνολική ευημερία. Συμπερασματικά, η καθιστική συμπεριφορά, και ιδίως οι μορφές που σχετίζονται με τη χρήση οθονών, συνδέεται με αρνητικές επιδράσεις στη σωματική και ψυχική υγεία παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων. Η αντιμετώπισή της απαιτεί ολιστική και διεπιστημονική προσέγγιση, με συντονισμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο οικογένειας, εκπαίδευσης, κοινότητας και πολιτείας, με στόχο την προαγωγή ενός ενεργού και υγιεινού τρόπου ζωής. | el |
| heal.abstract | Sedentary behavior constitutes one of the most significant modifiable risk factors for public health, as it is closely associated with contemporary lifestyles and the increasing use of digital technologies. According to the World Health Organization (WHO), sedentary behavior is defined as any waking activity characterized by low energy expenditure (≤1.5 METs) performed while sitting, reclining, or lying down. The distinction between sedentary behavior and physical inactivity is particularly important, as these concepts reflect different dimensions of physical activity and its impact on health. The study of sedentary behavior among children, adolescents, and young adults is of particular importance, as these represent critical developmental periods during which long-term habits and behavioral patterns are established. Moreover, increased exposure to sedentary activities during these life stages has been associated with early adverse effects on both physical and mental health, thereby highlighting the need for timely prevention strategies and targeted interventions. The first part of this thesis presents the theoretical background of sedentary behavior, including the fundamental definitions of physical activity and its various forms, as well as the World Health Organization guidelines for all age groups. In parallel, available epidemiological data are reviewed, demonstrating high levels of physical inactivity worldwide, particularly among children and adolescents. Furthermore, the multidimensional determinants of physical activity are examined through the lens of the socioecological model, together with the health consequences of sedentary lifestyles, which include an increased risk of cardiometabolic diseases, obesity, mental disorders, and reduced quality of life, especially during critical developmental periods. The second part of the thesis involved the conduct of an umbrella review aimed at the systematic evaluation and synthesis of the available scientific evidence regarding the association between sedentary behavior and health outcomes in populations of children, adolescents, and young adults up to 24 years of age. The study was designed in accordance with the PRIOR guidelines and was based on a systematic search of the PubMed, Embase, and CENTRAL databases up to September 2023. Eligibility criteria were defined according to the PICOS framework and included exclusively systematic reviews with meta-analyses in which sedentary behavior constituted the primary exposure of interest. The methodological quality of the included studies was assessed using the AMSTAR 2 tool, while the strength of evidence was evaluated according to predefined criteria and categorized as strong, highly suggestive, suggestive, or weak evidence. Overall, of the 11,571 records initially identified, 15 publications comprising 32 meta-analyses were included. Most studies were based on observational data and primarily examined screen-related indicators of sedentary behavior. Outcomes included, among others, anthropometric indicators, cardiometabolic parameters, mental health disorders, behavioral disorders, and self-rated health. The findings demonstrated that increased sedentary behavior was consistently associated with adverse health outcomes, with the strongest associations observed for mental health outcomes and self-rated health. More specifically, increased internet and mobile device use was associated with a higher risk of depression, whereas computer and video game use were linked to poorer self-rated health. In addition, suggestive evidence was identified for associations between sedentary behavior, metabolic syndrome, and obesity, while continuous outcomes demonstrated weaker and less consistent associations. The interpretation of these findings is limited by the low methodological quality of most of the included meta-analyses, the substantial heterogeneity among studies, and the limited robustness of the reported associations. Consequently, despite the statistical significance observed in several associations, the overall strength of the available evidence should be considered moderate. These findings underscore the need for future research employing improved methodological designs, larger and more representative samples, and long-term follow-up to confirm existing associations and further investigate potential mechanisms and emerging outcomes. Based on these findings, there is a clear need for the development of targeted and multilevel interventions aimed at reducing sedentary behavior and promoting physical activity among children, adolescents, and young adults. Such interventions should consider the family, school, and broader social environment, while the use of technology may also serve as a supportive tool. In parallel, it is important to integrate strategies that promote mental health and overall well-being. In conclusion, sedentary behavior, particularly screen-based forms, is associated with adverse effects on the physical and mental health of children, adolescents, and young adults. Addressing this issue requires a holistic and interdisciplinary approach, involving coordinated interventions at the family, educational, community, and policy levels, with the primary aim of promoting an active and healthy lifestyle. | en |
| heal.advisorName | Τσιλίδης, Κωνσταντίνος | el |
| heal.committeeMemberName | Τσιλίδης, Κωνσταντίνος | el |
| heal.committeeMemberName | Ντζάνη, Ευαγγελία | el |
| heal.committeeMemberName | Μαρκοζάννες, Γεώργιος | el |
| heal.academicPublisher | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σχολή Επιστημών Υγείας. Τμήμα Ιατρικής | el |
| heal.academicPublisherID | uoi | el |
| heal.numberOfPages | 62 σ. | el |
| heal.fullTextAvailability | true | - |
| Appears in Collections: | Διατριβές Μεταπτυχιακής Έρευνας (Masters) - ΙΑΤ | |
Files in This Item:
| File | Description | Size | Format | |
|---|---|---|---|---|
| Μ.Ε.Ευθυμίου Μαρία (2026).pdf | 6.97 MB | Adobe PDF | View/Open |
This item is licensed under a Creative Commons License
