Please use this identifier to cite or link to this item:
https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/39843Full metadata record
| DC Field | Value | Language |
|---|---|---|
| dc.contributor.author | Βασιλάκη, Σοφία | el |
| dc.contributor.author | Vasilaki, Sofia | en |
| dc.date.accessioned | 2026-03-06T13:41:38Z | - |
| dc.date.available | 2026-03-06T13:41:38Z | - |
| dc.identifier.uri | https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/39843 | - |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 United States | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/us/ | * |
| dc.subject | Υψηλό | el |
| dc.subject | Ορθόδοξη ναοδομία | el |
| dc.subject | Βυζαντινή αρχιτεκτονική | el |
| dc.subject | Υπερβατικός χώρος | el |
| dc.subject | Βυζαντινοί ναοί Άρτας | el |
| dc.subject | Θεοκεντρικό βίωμα | el |
| dc.subject | Sublime | en |
| dc.subject | Orthodox church architecture | en |
| dc.subject | Byzantine architecture | en |
| dc.subject | Τranscendental space | en |
| dc.subject | Byzantine churches of Arta | en |
| dc.subject | Theocentric experience | en |
| dc.title | Εκδοχές του Υψηλού στην Ορθόδοξη Εκκλησιαστική Αρχιτεκτονική, όπως αποκαλύπτονται μέσα από τις ιστορικές χριστιανικές Εκκλησίες της Άρτας | el |
| dc.title | Versions of the Sublime in Orthodox Ecclesiastical Architecture, as revealed through the historic Christian Churches of Arta | en |
| heal.type | bachelorThesis | el |
| heal.type.en | Bachelor thesis | en |
| heal.type.el | Προπτυχιακή/Διπλωματική εργασία | el |
| heal.classification | Εκκλησιαστική αρχιτεκτονική | el |
| heal.dateAvailable | 2026-03-06T13:42:38Z | - |
| heal.language | el | el |
| heal.access | free | el |
| heal.recordProvider | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Πολυτεχνική Σχολή | el |
| heal.publicationDate | 2026-02 | - |
| heal.abstract | Η παρούσα εργασία διερευνά την έννοια του «Υψηλού» ως χωρική, αισθητηριακή και βιωματική εμπειρία στην ορθόδοξη εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, με επίκε-ντρο τους βυζαντινούς ναούς της Άρτας του 12ου έως 14ου αιώνα. Το Υψηλό προσεγ-γίζεται όχι ως αφηρημένη φιλοσοφική κατηγορία ή μνημειακός εντυπωσιασμός, αλλά ως εμπειρία υπέρβασης και δέους που ενεργοποιεί το σώμα, το βλέμμα και τη συνείδηση του πιστού μέσα από συγκεκριμένους αρχιτεκτονικούς χειρισμούς. Ξεκινώντας από τη φιλοσοφική και θεολογική παράδοση του Υψηλού, η έρευνα μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την απλή αισθητική εντύπωση προς τη συγκρότηση μιας σύνθετης, λειτουργικά βιωμένης εμπειρίας, η οποία παράγεται μέσω της πο-ρείας, της κεντρικότητας, της κατακόρυφης ανάπτυξης, της δομής και της ελεγχό-μενης χρήσης του φωτός. Οι ναοί της βυζαντινής Άρτας, μιας περιόδου εξαιρετικά πυκνής εκκλησιαστικής οικοδόμησης, συγκροτούν ένα ενιαίο ιερό και πνευματικό τοπίο, ιδανικό για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο η αρχιτεκτονική οργανώνει εμπειρίες Υψηλού. Η ανάλυση κινείται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες χωρικής εμπειρίας του Υψηλού: τη λειτουργική μυσταγωγία, την αναγωγική πορεία του πιστού μέσα στο ναό, τη θεολογία του φωτός και τη γεωμετρική τάξη του χώρου. Παράλληλα, λαμβά-νονται υπόψη ουσιώδεις δευτερεύοντες παράγοντες, όπως η αγιογραφία και ο διάκο-σμος, η ακουστική διάσταση, οι οπτικές φυγές, καθώς και η σχέση του ναού με το φυσικό και αστικό περιβάλλον. Η μελέτη των αντιπροσωπευτικών ναών της Άρτας – όπως η Παναγία Παρηγο-ρήτισσα, η Αγία Θεοδώρα, ο Άγιος Βασίλειος της Αγοράς, ο Άγιος Βασίλειος της Γέφυρας, η Παναγία των Βλαχερνών, η Παναγία της Κορωνησίας και η Κάτω Πα-ναγιά – αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η αρχιτεκτονική δεν λειτουργεί ως ου-δέτερο κέλυφος της λατρείας, αλλά ως ενεργός φορέας του θεολογικού νοήματος και της αισθητηριακής υπέρβασης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο της το-πικής ηπειρώτικης παράδοσης, όπου με τη λιτότητα, την αυστηρότητα της μορφής και τη χρήση τοπικών υλικών, συνδιαλέγεται με τη βυζαντινή και ιταλονορμανδική τεχνική και μεγαλοπρέπεια, ώστε να διαμορφωθεί μια υβριδική αλλά συνεκτική αι-σθητική ταυτότητα και ένα πολυεπίπεδο, Θεοκεντρικό βίωμα. Συμπερασματικά, η εργασία καταδεικνύει ότι το Υψηλό στον ορθόδοξο ναό δεν προκύπτει από την κλίμακα ή την επιβολή, αλλά από τη συνειδητή χρήση αρχι-τεκτονικών στρατηγικών που οργανώνουν τον χώρο ως αφήγηση εμπειρίας: μέσα από τη σταδιακή αποκάλυψη, τη ρυθμισμένη σχέση φωτός και σκιάς, τη γεωμετρι-κή αρμονία και τη λειτουργική συμμετοχή του πιστού. Τέλος, επιχειρείται μια κρι-τική μεταφορά της έννοιας του Υψηλού στη σύγχρονη αρχιτεκτονική σκέψη, όχι ως μίμηση ιστορικών μορφών, αλλά ως ζωντανή σχεδιαστική αρχή, ικανή να επα-ναπροσδιορίσει τη σχέση ανθρώπου, χώρου και υπέρβασης πέρα από τη λειτουργι-κότητα (Function), τη μορφή (Form) και την αισθητική (Aesthetics). | el |
| heal.abstract | This study investigates the concept of the “Sublime” as a spatial, sensory, and experiential phenomenon in Orthodox ecclesiastical architecture, focusing on the Byzantine churches of Arta from the 12th to the 14th century. The Sublime is approached not as an abstract philosophical category or as an effect of monumental display, but as an experience of transcendence and awe that activates the body, the gaze, and the consciousness of the believer through specific architectural strategies. Drawing upon the philosophical and theological traditions of the Sublime, the research shifts attention from mere aesthetic impression to the formation of a complex, liturgically embodied experience, produced through movement, centrality, vertical articulation, structural organization, and the controlled use of light. The churches of Byzantine Arta – constructed during a period of exceptionally dense ecclesiastical activity – form a coherent sacred and spiritual landscape, offering an ideal context for examining how architecture structures experiences of the Sublime. The analysis is organized around four primary axes of the spatial experience of the Sublime: liturgical mystagogy, the anagogical movement of the believer within the church, the theology of light, and the geometric order of space. At the same time, essential secondary factors are considered, including iconography and decoration, acoustic conditions, visual trajectories, and the relationship of the church to its natural and urban surroundings. The study of representative churches in Arta – such as Panagia Parigoritissa, Saint Theodora, Saint Basil of the Agora, Saint Basil of the Bridge, Panagia of Vlacherna, Panagia of Koronisia, and Kato Panagia – demonstrates that architecture does not function as a neutral container for worship, but as an active carrier of theological meaning and sensory transcendence. Particular emphasis is placed on the role of the local Epirus tradition, whose austerity, formal restraint, and use of local materials engage in dialogue with Byzantine and Italo-Norman techniques and monumentality, producing a hybrid yet coherent aesthetic identity and a multilayered, theocentric experience. In conclusion, the study shows that the Sublime in the Orthodox church does not arise from scale or domination, but from the deliberate use of architectural strategies that organize space as an experiential narrative: through gradual revelation, the regulated interplay of light and shadow, geometric harmony, and the participatory role of the believer in the liturgical act. Finally, the research proposes a critical transposition of the concept of the Sublime into contemporary architectural thought –not as an imitation of historical forms, but as a living design principle capable of redefining the relationship between human beings, space, and transcendence beyond Function, Form, and Aesthetics. | en |
| heal.advisorName | Ζαβολέας, Ιωάννης | el |
| heal.committeeMemberName | Βλάχος, Ιωάννης | el |
| heal.committeeMemberName | Πατσαβός, Νικόλαος | el |
| heal.committeeMemberName | Ζαβολέας, Ιωάννης | el |
| heal.academicPublisher | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Πολυτεχνική Σχολή. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών | el |
| heal.academicPublisherID | uoi | el |
| heal.numberOfPages | 127 | el |
| heal.fullTextAvailability | true | - |
| Appears in Collections: | Ερευνητικές εργασίες φοιτητών - ΑΡΧ | |
Files in This Item:
| File | Description | Size | Format | |
|---|---|---|---|---|
| Ε.Ε. ΒΑΣΙΛΑΚΗ ΣΟΦΙΑ (2026).pdf | 5.63 MB | Adobe PDF | View/Open |
This item is licensed under a Creative Commons License
