Please use this identifier to cite or link to this item:
https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40306Full metadata record
| DC Field | Value | Language |
|---|---|---|
| dc.contributor.author | Βόλλας, Αθανάσιος | el |
| dc.date.accessioned | 2026-07-31T08:52:13Z | - |
| dc.date.available | 2026-07-31T08:52:13Z | - |
| dc.identifier.uri | https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40306 | - |
| dc.rights | CC0 1.0 Universal | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ | * |
| dc.subject | πεντατονία | |
| dc.subject | πεντατονικοί τρόποι | |
| dc.subject | Πωγώνι | |
| dc.subject | πωγωνίσιο ύφος | |
| dc.subject | μοιρολόι | |
| dc.subject | πωγωνίσια γυρίσματα | |
| dc.subject | λαϊκό κλαρίνο | |
| dc.subject | λαϊκό βιολί | |
| dc.subject | λαούτο | |
| dc.title | Η πεντατονία του Πωγωνίου μέσα από τη δισκογραφική τεκμηρίωση: Οι μουσικές πρακτικές πίσω από τις ρητορικές | el |
| dc.type | doctoralThesis | en |
| heal.type | doctoralThesis | el |
| heal.type.en | Doctoral thesis | en |
| heal.type.el | Διδακτορική διατριβή | el |
| heal.generalDescription | Η πεντατονική μουσική παράδοση του Πωγωνίου, παρότι συνήθως περιγράφεται αφηρημένα και με στόχο να προσδώσει ένα μεγάλο ιστορικό βάθος και να επικυρώσει την πολιτισμική συνέχεια της περιοχής από τα αρχαία χρόνια, διαμορφώνεται με τρόπο πολύ πρωτότυπο στις μουσικές πρακτικές όπως αυτές διατυπώνονται στη σχετική δισκογραφία. Η ανάλυση των ηχογραφήσεων αναδεικνύει τρεις μεγάλες κατηγορίες/οντότητες εντός των οποίων οι πρακτικές της πεντατονίας καθορίζουν αποφασιστικά το μουσικό ύφος· αυτό που τελικά ορίζεται τόσο από τους μουσικούς, όσο και από τους γλεντζέδες και χορευτικές ως «πωγωνίσιο» ιδίωμα. Πρόκειται για τα καθιερωμένα (standards) τραγούδια και οργανικά κομμάτια, τα «πωγωνίσια γυρίσματα» που συνδέονται πάντα με άλλες φόρμες και καταλαμβάνουν το τελευταίο μέρος μιας επιτέλεσης, και τα μοιρολόγια που είναι τα πιο σύνθετα, μορφολογικά και επιτελεστικά. Με βάση ένα αναλυτικό μεθοδολογικό πλαίσιο στηριγμένο στην επισκόπηση μιας σειράς δομικών και υφολογικών χαρακτηριστικών, όπως οι πεντατονικοί τρόποι, οι προφορές, τα γυρίσματα, τα εναρκτήρια και στερεοτυπικά μοτίβα, οι αυτοματισμοί, το glissando και οι αναγνωριστικοί δείκτες (markers), αναλύονται όλα τα βασικά χαρακτηριστικά τόσο των τριών μορφολογικών οντοτήτων, όσο και οι τρόποι ένταξης και διαχείρισης της πεντατονίας. Η συστηματική μουσικολογική ανάλυση αποκαλύπτει πως η πεντατονία του Πωγωνίου δεν αποτελεί απλώς ένα στατικό θεωρητικό ή τροπικό μόρφωμα, αλλά ένα σύνθετο δίκτυο εκτελεστικών συμβάσεων και αισθητικών επιλογών, το οποίο διαμορφώνεται μέσα από βιωμένες πρακτικές των μουσικών και αποτυπώνεται στη δισκογραφία ως ζωντανή διαδικασία μουσικής δημιουργίας, στο πλαίσιο μιας εξελισσόμενης παράδοσης. | el |
| heal.classification | Πεντατονία | |
| heal.dateAvailable | 2026-07-31T08:53:14Z | - |
| heal.language | el | el |
| heal.access | free | el |
| heal.recordProvider | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σχολή Μουσικών Σπουδών | el |
| heal.publicationDate | 2026-06-25 | - |
| heal.abstract | Η πεντατονική μουσική παράδοση του Πωγωνίου, παρότι συνήθως περιγράφεται αφηρημένα και με στόχο να προσδώσει ένα μεγάλο ιστορικό βάθος και να επικυρώσει την πολιτισμική συνέχεια της περιοχής από τα αρχαία χρόνια, διαμορφώνεται με τρόπο πολύ πρωτότυπο στις μουσικές πρακτικές όπως αυτές διατυπώνονται στη σχετική δισκογραφία. Η ανάλυση των ηχογραφήσεων αναδεικνύει τρεις μεγάλες κατηγορίες/οντότητες εντός των οποίων οι πρακτικές της πεντατονίας καθορίζουν αποφασιστικά το μουσικό ύφος· αυτό που τελικά ορίζεται τόσο από τους μουσικούς, όσο και από τους γλεντζέδες και χορευτικές ως «πωγωνίσιο» ιδίωμα. Πρόκειται για τα καθιερωμένα (standards) τραγούδια και οργανικά κομμάτια, τα «πωγωνίσια γυρίσματα» που συνδέονται πάντα με άλλες φόρμες και καταλαμβάνουν το τελευταίο μέρος μιας επιτέλεσης, και τα μοιρολόγια που είναι τα πιο σύνθετα, μορφολογικά και επιτελεστικά. Με βάση ένα αναλυτικό μεθοδολογικό πλαίσιο στηριγμένο στην επισκόπηση μιας σειράς δομικών και υφολογικών χαρακτηριστικών, όπως οι πεντατονικοί τρόποι, οι προφορές, τα γυρίσματα, τα εναρκτήρια και στερεοτυπικά μοτίβα, οι αυτοματισμοί, το glissando και οι αναγνωριστικοί δείκτες (markers), αναλύονται όλα τα βασικά χαρακτηριστικά τόσο των τριών μορφολογικών οντοτήτων, όσο και οι τρόποι ένταξης και διαχείρισης της πεντατονίας. Η συστηματική μουσικολογική ανάλυση αποκαλύπτει πως η πεντατονία του Πωγωνίου δεν αποτελεί απλώς ένα στατικό θεωρητικό ή τροπικό μόρφωμα, αλλά ένα σύνθετο δίκτυο εκτελεστικών συμβάσεων και αισθητικών επιλογών, το οποίο διαμορφώνεται μέσα από βιωμένες πρακτικές των μουσικών και αποτυπώνεται στη δισκογραφία ως ζωντανή διαδικασία μουσικής δημιουργίας, στο πλαίσιο μιας εξελισσόμενης παράδοσης. | el |
| heal.tableOfContents | Πρόλογος - ευχαριστίες 11 Εισαγωγή 13 Κεφάλαιο 1 H πεντατονία μέσα από τις πηγές 22 Κεφάλαιο 2 Μεθοδολογικά 44 Σημειογραφία 49 Οι τρόποι 51 Οι προφορές 67 Τα γυρίσματα 74 Τα εναρκτήρια μοτίβα 77 Τα στερεοτυπικά μοτίβα 78 Οι αυτοματισμοί 79 Το glissando 82 Οι αναγνωριστικοί δείκτες (markers) 85 Η 7η μικρή 85 Τα πτωτικά σχήματα 88 Κεφάλαιο 3 Πεντατονικές δομές σε καθιερωμένα τραγούδια/οργανικά 90 1. Δριμινίτσα (Τ. Χαλκιάς) 96 2. Δέλβινο (Τ. Χαλκιάς) 110 3. Αλβανία (Γιώργος Μπραχόπουλος) 120 4. Γκρίποβο - Μονή γάιτα (Ναπολέων Δάμος) 127 5. Αργυροκαστρίτικο (Π.-Λ. Χαλκιάς) 137 Κεφάλαιο 4 Πωγωνίσια γυρίσματα 143 1. Πωγωνίσια Κουρέντων (Τ. Χαλκιάς) 148 2. Στρωτό Μπατζίτικο ή Μπατζίδικο (Β. Μπατζής) 154 3. Μοιρολόι με γυρίσματα (Π.-Λ. Χαλκιάς) 167 4. Μοιρολόι και πωγωνίσια γυρίσματα (Τ.-Λ. Χαρισιάδης) 177 5. Βαρύ πωγωνίσιο (Χρ. Χαλιγιάννης) 189 6. Φράσια με γυρίσματα (Γρ. Καψάλης) 210 Κεφάλαιο 5 Μοιρολόγια 217 Εναρκτήρια μοτίβα 225 1. Miroloï - Μοιρολόι (Χρήστος Ζώτος, λαούτο) 226 2. Ηπειρώτικο μοιρολόι (Αλέξης Ζούμπας, βιολί) 227 3. Βορειοηπειρώτικο μοιρολόι (Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο) 228 4. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 229 5. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 230 6. Μεργιολόι αρβανίτικο (Κίτσος Χαρισιάδης, κλαρίνο) 231 7. Μοιρολόι (Πετρολούκας Χαλκιάς, κλαρίνο) 232 8. Μοιρολόι (Βαγγέλης Χαλιγιάννης, κλαρίνο) 233 9. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 234 10. Μοιρολόι της ξενητιάς (Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο) 235 11. Μοιρολόι (Νίκος Χαλιγιάννης, λαούτο) 236 12. Μοιρολόι (Φίλιππας Ρούντας, κλαρίνο) 237 13. Μοιρολόι (Πέτρος Δεληγιάννης, βιολί) 238 14. Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 239 Στερεοτυπικά μοτίβα 241 1. Miroloï - Μοιρολόι (Χρήστος Ζώτος, λαούτο) 242 2. Ηπειρώτικο μοιρολόι (Αλέξης Ζούμπας, βιολί) 242 3. Μοιρολόι (Νίκος Χαλιγιάννης, λαούτο) 243 4. Μεργιολόι αρβανίτικο (Κίτσος Χαρισιάδης, κλαρίνο) 244 5. Μοιρολόι (Φίλιππας Ρούντας, κλαρίνο) 245 6. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 245 7. Βορειοηπειρώτικο μοιρολόι (Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο) 246 8. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 247 9. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 248 10. Μοιρολόι (Πέτρος Δεληγιάννης, βιολί) 248 Glissando 250 1. Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 253 2. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 255 3. Βορειοηπειρώτικο μοιρολόι (Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο) 257 4. Μοιρολόι (Φίλιππας Ρούντας, κλαρίνο) 259 5. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 261 6. Μεργιολόι αρβανίτικο (Κίτσος Χαρισιάδης, κλαρίνο) 262 7. Μοιρολόι (Πέτρος Δεληγιάννης, βιολί) 264 8. Ηπειρώτικο μοιρολόι (Αλέξης Ζούμπας, βιολί) 265 Προφορές 268 1. Miroloï - Μοιρολόι (Χρήστος Ζώτος, λαούτο) 271 2. Μοιρολόι (Νίκος Χαλιγιάννης, λαούτο) 272 3. Μεργιολόι αρβανίτικο (Κίτσος Χαρισιάδης, κλαρίνο) 272 4. Μοιρολόι (Φίλιππας Ρούντας, κλαρίνο) 273 5. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 274 6. Μοιρολόι της ξενητιάς (Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο) 274 7. Μοιρολόι (Πέτρος Δεληγιάννης, βιολί) 275 8. Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 276 9. Προφορά (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 277 Αυτοματισμοί 278 Κινήσεις V-I 282 1. Μεργιολόι αρβανίτικο (Κίτσος Χαρισιάδης, κλαρίνο) 282 2. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 283 3. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 283 Κινήσεις IV-I 284 Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 284 Κινήσεις II-I 285 1. Μυριολόγι (Βασίλης Μπατζής, κλαρίνο) 285 2. Ηπειρώτικο μοιρολόι (Αλέξης Ζούμπας, βιολί) 285 3. Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 286 4. Μοιρολόι (Ναπολέων Δάμος, κλαρίνο) 286 Κινήσεις I-II 287 Μοιρολόι (Πέτρος Δεληγιάννης, βιολί) 287 Κινήσεις II-III 287 Ηπειρώτικο μοιρολόι (Αλέξης Ζούμπας, βιολί) 287 Κινήσεις I-II-I 288 Μοιρολόι (Ν. Χαλιγιάννης, λαούτο) 288 Κινήσεις III-II-I 288 Μοιρολόι (Ν. Χαλιγιάννης, λαούτο) 288 Κινήσεις I-VII 289 Μοιρολόι (Π.-Λ. Χαλκιάς, κλαρίνο) 289 Συμπεράσματα 290 Βιβλιογραφία 297 | el |
| heal.advisorName | Κοκκώνης, Γεώργιος | |
| heal.committeeMemberName | Κοκκώνης, Γεώργιος | el |
| heal.committeeMemberName | Χαψούλας, Αναστάσιος | |
| heal.committeeMemberName | Ατζακάς, Ευθύμιος | |
| heal.committeeMemberName | Καλαϊτζίδης, Κυριάκος | |
| heal.committeeMemberName | Σκούλιος, Μάρκος, | |
| heal.committeeMemberName | Ανδρίκος, Νικόλαος | |
| heal.committeeMemberName | Κίτσιος, Γεώργιος | |
| heal.academicPublisher | Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σχολή Μουσικών Σπουδών. Τμήμα Μουσικών Σπουδών | el |
| heal.academicPublisherID | uoi | el |
| heal.numberOfPages | 308 | el |
| heal.fullTextAvailability | true | - |
| Appears in Collections: | Διδακτορικές Διατριβές - ΜΣ | |
Files in This Item:
| File | Description | Size | Format | |
|---|---|---|---|---|
| Vollas_Diatrivi.pdf | Although the pentatonic musical tradition of Pogoni is commonly described in abstract terms, often with the aim of attributing great historical depth to it and validating the region’s cultural continuity since antiquity, it is articulated in a highly original manner through the musical practices documented in relevant discographic recordings. The analysis of these recordings reveals three major categories/entities within which pentatonic practices play a decisive role in shaping the musical style: what is ultimately identified by musicians, dancers, and participants in communal festivities as the distinctive Pogoni musical idiom. These categories comprise the standards songs and instrumental pieces, the “Pogoni melodic variations” (pogonisia gyrismata), which are invariably associated with other musical forms and occupy the final section of a performance, and the instrumental mirologia (lament pieces), which are the most complex both morphologically and performatively. Drawing on an analytical methodological framework based on the examination of a range of structural and stylistic features, including pentatonic modes, ornaments, melodic variations, introductory and formulaic motifs, performance automatisms, glissandi, and distinctive musical markers, the study investigates the principal characteristics of these three morphological entities, as well as the various ways in which pentatonicism is incorporated and managed within them. The systematic musicological analysis demonstrates that the pentatonic tradition of Pogoni is not merely a static theoretical or modal construct but rather a complex network of performance conventions and aesthetic choices. This network is shaped through the lived practices of musicians and is reflected in the discography as a dynamic process of musical creation within the context of an evolving tradition. | 25.65 MB | Adobe PDF | View/Open |
This item is licensed under a Creative Commons License
