Το Τμήμα Φιλοσοφίας συνιστά μετεξέλιξη του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/29523 2026-11-13T08:04:23Z 2026-11-13T08:04:23Z Θάνου, Δέσποινα Thanou, Despoina https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40571 2026-11-12T11:57:05Z

Title: Τα Μικροδιαπιστευτήρια ως Εργαλείο Επανειδίκευσης και Αναβάθμισης Δεξιοτήτων στη Δια Βίου Μάθηση και την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση; Micro-credentials as a tool for reskilling and upskilling. The examples of Lifelong Learning and Vocational Education and Training Authors: Θάνου, Δέσποινα; Thanou, Despoina

Καλαφάτης, Αναστάσιος https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40570 2026-11-12T22:40:47Z

Title: Το «Δύσκολο» Πρόβλημα: Ερμηνευτικές Όψεις της Συνείδησης μέσα από τον Φυσιοκρατικό Δυισμό του David Chalmers και τις θεωρητικές διακρίσεις του Ned Block Authors: Καλαφάτης, Αναστάσιος

Νικολαΐδη, Άννα https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40550 2026-10-30T13:50:25Z

Title: Τεχνητή νοημοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα : κίνδυνοι και ηθικές προκλήσεις Authors: Νικολαΐδη, Άννα Abstract: Η παρούσα εργασία εξετάζει τη σχέση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) με τα ανθρώπινα δικαιώματα, εστιάζοντας στις ηθικές, πολιτικές και νομικές προκλήσεις που ανακύπτουν από την αυξανόμενη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων στην κοινωνική και δημόσια ζωή. Η ΤΝ δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνολογικό εργαλείο, αλλά μια δύναμη που επηρεάζει τις ανθρώπινες σχέσεις, τη λήψη αποφάσεων και τις κοινωνικές δομές. Η δυνατότητά της να υποστηρίζει την πρόοδο, την αποτελεσματικότητα και την ισότητα συνυπάρχει με τον κίνδυνο να περιορίζει θεμελιώδεις ελευθερίες ή να αναπαράγει υφιστάμενες ανισότητες. Για τον λόγο αυτό, η μελέτη αυτή υποστηρίζει ότι η αξιολόγηση της τεχνολογικής εξέλιξης απαιτεί όχι μόνο τεχνικά κριτήρια, αλλά και συστηματικό φιλοσοφικό και ηθικό προβληματισμό. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται το εννοιολογικό πλαίσιο της ΤΝ και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, με έμφαση στη σημασία της ανθρώπινης ελευθερίας, της ισότητας και της προστασίας από τις διακρίσεις. Η εργασία αναδεικνύει προβλήματα που συνδέονται με την αδιαφάνεια των αλγοριθμικών αποφάσεων, την περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου τους και την αναπαραγωγή προκαταλήψεων που ενδέχεται να υπάρχουν στα δεδομένα ή στον σχεδιασμό των συστημάτων. Εξετάζεται, επίσης, ο τρόπος με τον οποίο η εκτεταμένη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων μπορεί να ενισχύσει την επιτήρηση και να επηρεάσει την αυτονομία των ατόμων. Η δυνατότητα αλγοριθμικής πρόβλεψης ή ταξινόμησης ανθρώπων δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με την ευθύνη, τη λογοδοσία και το δικαίωμα των πολιτών να γνωρίζουν και να αμφισβητούν αποφάσεις που τους αφορούν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση της ΤΝ με την ανθρώπινη ελευθερία και στη δυνατότητα επηρεασμού της συμπεριφοράς μέσω της εξατομικευμένης πληροφόρησης και των ψηφιακών συστημάτων. Η αλγοριθμική διαμεσολάβηση μπορεί να διαμορφώνει τις επιλογές και τις προτιμήσεις των χρηστών, συχνά με τρόπους που δεν είναι ορατοί σε αυτούς. Παράλληλα, οι ανισορροπίες ισχύος μεταξύ πολιτών, επιχειρήσεων και κρατικών φορέων εγείρουν ζητήματα δημοκρατικού ελέγχου και προστασίας των δικαιωμάτων. Μέσα από παραδείγματα όπως η αλγοριθμική επιλογή υποψηφίων για εργασία και η προγνωστική αστυνόμευση, αναδεικνύεται ότι συστήματα που παρουσιάζονται ως ουδέτερα μπορούν να οδηγήσουν σε άδικες ή δυσανάλογες συνέπειες, ιδίως όταν χρησιμοποιούν ελλιπή ή μεροληπτικά δεδομένα. Στο φιλοσοφικό επίπεδο, η εργασία αξιοποιεί προσεγγίσεις των John Rawls, Amartya Sen, Hans Jonas και Jürgen Habermas, προκειμένου να διερευνήσει πώς μπορούν να αξιολογηθούν η δικαιοσύνη, οι ανθρώπινες δυνατότητες, η ευθύνη απέναντι στις μελλοντικές συνέπειες και η δημοκρατική νομιμοποίηση των τεχνολογικών αποφάσεων. Οι θεωρητικές αυτές προσεγγίσεις συνδυάζονται σε ένα πλαίσιο κριτικής αποτίμησης που επιδιώκει να συνδέσει τις αφηρημένες αρχές με τις πραγματικές κοινωνικές επιπτώσεις της ΤΝ. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η προσέγγιση των δυνατοτήτων, καθώς επιτρέπει να εξεταστεί όχι μόνο αν ένα σύστημα είναι αποδοτικό, αλλά και αν διευρύνει ουσιαστικά τις ευκαιρίες των ανθρώπων να ζουν με ελευθερία, αξιοπρέπεια και ισότιμη συμμετοχή. Η εργασία καταλήγει ότι η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην εποχή της ΤΝ προϋποθέτει διαφανή και ελέγξιμα συστήματα, σαφή κατανομή ευθυνών, ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία και δυνατότητα αμφισβήτησης των αυτοματοποιημένων αποφάσεων. Η διακυβέρνηση της ΤΝ δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις τεχνικές ομάδες ή στα οικονομικά συμφέροντα των φορέων που την αναπτύσσουν· χρειάζεται θεσμικό έλεγχο, δημοκρατική νομιμοποίηση και συμμετοχή της κοινωνίας. Τελικός στόχος δεν είναι η απόρριψη της τεχνολογικής καινοτομίας, αλλά η κατεύθυνσή της προς το κοινό όφελος, με επίκεντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ελευθερία, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.; This study examines the relationship between Artificial Intelligence (AI) and human rights, focusing on the ethical, political, and legal challenges arising from the growing use of algorithmic systems in social and public life. AI is not merely a technical tool; it is a force that can reshape human relationships, decision-making processes, and social structures. Its capacity to support progress, efficiency, and equality exists alongside the risk that it may restrict fundamental freedoms or reproduce existing inequalities. The study therefore argues that technological development must be assessed not only through technical criteria, but also through sustained philosophical and ethical reflection. The first part establishes the conceptual framework for understanding AI and human rights, focusing particularly on human freedom, equality, and protection against discrimination. It identifies problems associated with opaque algorithmic decisions, limited opportunities to scrutinise automated systems, and the reproduction of biases embedded in data or system design. The study also considers how extensive data collection and processing can expand surveillance and affect individual autonomy. When algorithms predict, rank, or classify people, important questions arise concerning responsibility, accountability, and citizens’ ability to understand and challenge decisions that affect their lives. A central concern is the relationship between AI and human freedom, including the ways in which personalised information and digital systems may influence behaviour. Algorithmic mediation can shape users’ choices and preferences, sometimes through processes that are difficult for them to recognise. At the same time, power imbalances among individuals, corporations, and public authorities raise concerns about democratic oversight and the effective protection of rights. Through examples such as algorithmic recruitment and predictive policing, the study shows that systems presented as neutral may produce unfair or disproportionate outcomes, particularly when they rely on incomplete or biased data. The philosophical analysis draws on the work of John Rawls, Amartya Sen, Hans Jonas, and Jürgen Habermas to explore justice, human capabilities, responsibility for future consequences, and the democratic legitimacy of technological decisions. These approaches are brought together in a framework for critical assessment that connects normative principles with the real social effects of AI. The capabilities approach is especially significant because it shifts attention beyond a system’s efficiency to the question of whether it genuinely expands people’s opportunities to live with freedom and dignity and to participate in society on equal terms. The study concludes that protecting human rights in the age of AI requires transparent and auditable systems, clearly assigned responsibilities, meaningful human oversight, and effective ways to contest automated decisions. AI governance should not be left exclusively to technical teams or to the commercial interests of organisations developing these systems. It requires institutional safeguards, democratic legitimacy, and public participation. The objective is not to reject technological innovation, but to guide it towards the common good while safeguarding human dignity, freedom, equality, and social justice.

Μπάμπαλη, Άννα Bampali, Anna https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/40504 2026-10-16T21:40:15Z

Title: Η Σχέση της Αυτοαποτελεσματικότητας και των Κινήτρων των Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με το Ύφος Παρακίνησης σε Ενεργητικά Εμπλεκόμενους Μαθητές Authors: Μπάμπαλη, Άννα; Bampali, Anna