Le royaume client Thrace aux temps de tibere et la tutelle Romaine de trebellenus rufus. Le stade transitif de la clientele a la provincialisation de la Thrace (Journal article)

Samsaris, Dimitrios C.


Στην εργασία αυτή εξετάζεται ο θεσμός της ρωμαϊκής “tutela” στο “πελατικό” βασίλειο της Θράκης, η σημασία του για τη ρωμαϊκή πολιτική στη Θράκη και γενικότερα η συμβολή του στην έρευνα του δημοσίου διεθνούς ρωμαϊκού δικαίου. Από πληροφορία του Τάκιτου, ο οποίος αποτελεί και τη μοναδική πηγή στην περίπτωσή μας, γίνεται γνωστό ότι το 19 μ.Χ. ο τότε αυτοκράτορας Τιβέριος, με το πρόσχημα της κρίσης που ξέσπασε στη Θράκη μετά τη δολοφονία του βασιλιά Κότυος, επενέβη άμεσα και δραστικά- κατέστειλε με στρατιωτικές δυνάμεις το αντιρωμαϊκό κίνημα και επέβαλε στη χώρα ένα “novus status”. Συγκεκριμένα, αφού διαίρεσε το βασίλειο σε δυο τμήματα, διόρισε στο ένα από αυτά ως διοικητή του τον propraetor Trebellenus Rufus με την επίσημη ιδιότητα του “επιτρόπου” (tutor) των ανήλικων διαδόχων του θρακικού θρόνου. Η άμεση αυτή επέμβαση της Ρώμης θέτει για συζήτηση ενδιαφέροντα προβλήματα που αφορούν το νέο καθεστώς που επιβλήθηκε στο “πελατικό” βασίλειο της Θράκης, τις νέες μορφές ρωμαϊκής κυριαρχίας στα “πελατικά” βασίλεια και γενικότερα τους θεσμούς του δημοσίου διεθνούς ρωμαϊκού δικαίου. Από τη μελέτη των προβλημάτων αυτών προκύπτει ότι η επιβολή του “novus status” στη Θράκη προκάλεσε αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν με την έκρηξη επαναστάσεων επίσης συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο Τιβέριος είχε πρόθεση να μετατρέψει τη Θράκη σε ρωμαϊκή επαρχία - ή σ’ ένα είδος ρωμαϊκής επαρχίας - και γι’ αυτό είχε επιλέξει ως “επίτροπο” έναν propraetor και πρώην διοικητή ρωμαϊκής επαρχίας. Τέλος, η εξέταση των σχετικών πηγών αποδείχνει ότι ο θεσμός της “tutela”, γνωστός ως τώρα μόνο στο jus civile των Ρωμαίων, υπήρχε από τον 3ο π.Χ. αιώνα και στο δημόσιο διεθνές ρωμαϊκό δίκαιο (jus gentium) παράλληλα με το γνωστό θεσμό της “cliente- la'\ Η “tutela" φαίνεται πως ήταν στην ουσία ένα μεταβατικό στάδιο από την “clientela" στην επαρχιοποίηση και το πολιτικό-νομικό καθεστώς της θα μπορούσε να παραβληθεί με το θεσμό της “αντίβασιλείας" στα νεότερα “προτεκτο ράτα*'. Στη συνέχεια εξετάζονται οι πραγματικοί λόγοι που οδήγησαν στην άμεση επέμβαση της Ρώμης και στην επιβολή μιας μορφής άμεσης ρωμαϊκής διακυβέρνησης που θύμιζε καθεστώς ρωμαϊκής επαρχίας. Σύμφωνα λοιπόν με όλες τις ενδείξεις, ένας τέτοιος λόγος θα πρέπει να ήταν η εκτίμηση από τον αυτοκράτορα Τιβέριο του μεγάλου κινδύνου που εγκυμονούσε η κατάσταση στη Θράκη για ένα αντί ρωμαϊκό κίνημα “πανεθνικών" διαστάσεων. Αλλοι λόγοι, που θα πρέπει επιπλέον να υπολογίσουμε, ήταν: 1) η στρατηγική εκτίμηση της γενικής κατάστασης στα Βαλκάνια από τον Τιβέριο. καλό γνώστη των βαλκανικών πραγμάτων* 2) η πρόθεση του αυτοκράτορα αυτού για μια δραστική μείωση ή κατάργηση του συστήματος των “πελατικών" βασιλείων στην Ανατολή, το οποίο διερχόταν σοβαρή κρίση. Στο τέλος της εργασίας γίνεται προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο εύλογο ερώτημα: γιατί ο Τιβέριος δεν προέβη σε μια πιο δραστική λύση του θρακικού ζητήματος, δηλ. στην επαρχιοποίηση του βασιλείου; 'Οπως προκύπτει από τη μελέτη της ρωμαϊκής πολιτικής στη Θράκη, ο σοβαρότερος λόγος, για τον οποίο αποφεύχτηκε η λύση της επαρχιοποίησης, ήταν γενικά ο «σεβασμός» που έτρεφε η Ρώμη απέναντι στους παραδοσιακούς τοπικούς θεσμούς της Ελληνικής Ανατολής. Στην περίπτωση μάλιστα της Θράκης η κατάργηση του βασιλικού θεσμού, που είχε ιερό χαρακτήρα, θα προκαλούσε μεγαλύτερη δυσαρέσκεια στους Θράκες και πιθανή αντίδρασή τους με απρόβλεπτες διαστάσεις και συνέπειες για την ισορροπία στα Βαλκάνια.
Institution and School/Department of submitter: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Σχολή Φιλοσοφική Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Keywords: -
URI: http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/6117
Publisher: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Σχολή Φιλοσοφική Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Appears in Collections:Τόμος 17 (1988)




 Please use this identifier to cite or link to this item:
http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/6117
  This item is a favorite for 0 people.

Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.