Tα αργυρά κειμήλια των εκκλησιών της Μητροπόλεως Δράμας (19ος αιώνας - 1922) στο πλαίσιο της μελέτης της εκκλησιαστικής αργυροχοϊκής τέχνης (Master thesis)

Χλιάρας, Κωνσταντίνος Αρ.


Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι τα αργυρά κειμήλια των Εκκλησιών της Μητροπόλεως Δράμας (19ος αιώνας – 1922) στο πλαίσιο μελέτης της εκκλησιαστικής αργυροχοϊκής τέχνης. Στην παρούσα εργασία μελετώνται τα αργυρά λατρευτικά αντικείμενα εκκλησιών στις ελληνορθόδοξες κοινότητες της επαρχίας της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας (19ος αι. -1922). Σκοπός της εργασίας είναι να αποτελέσει μια συμβολή στη μελέτη της τοπικής πολιτισμικής ιστορίας καθώς και της εκκλησιαστικής τέχνης στον ελλαδικό χώρο. Μολονότι πολλές μελέτες έχουν ήδη δημοσιευτεί για τα έργα της αργυροχρυσοχοΐας αλλά και ειδικότερα για την εκκλησιαστική αργυροχρυσοχοΐα στον ελλαδικό χώρο, ωστόσο για την περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας δεν έχουμε δημοσιευμένο συναφές υλικό. Στην εργασία εξετάζονται 14 κοινότητες, που ήσαν υπό τη δικαιοδοσία της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας από το 19ο αιώνα έως και το 1922. Πρόκειται για τις κοινότητες Δράμας (στην πόλη της Δράμας υπήρχε τότε μόνο ο Μητροπολιτικός Ναός), Ξηροποτάμου, Μοναστηρακίου, Πετρούσας, Πύργων, Προσοτσάνης, Γρανίτη, Κοκκινογείων, Βώλακα, Μυλοποτάμου, Αδριανής, Δοξάτου, Χωριστής και Φωτολίβους. Με αφετηρία τη θέση ότι η Λαογραφία εξετάζει τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού μέσα στα ιστορικά του συμφραζόμενα, η μέθοδος, η οποία εφαρμόζεται στο πλαίσιο της ερευνητικής εργασίας μου, είναι η ιστορικοκοινωνική μέθοδος. Στο πλαίσιο αυτής της εργασίας έγινε προσπάθεια να προσεγγίσουμε τα λατρευτικά αργυρά έργα στο πλαίσιο του χώρου και χρόνου λειτουργίας τους, να ανιχνεύσουμε και να επισημάνουμε, αν και όσο είναι αυτό δυνατό, κοινωνικές σχέσεις, επαφές και άλλα δεδομένα της περιόδου όπου αυτά τα έργα «λειτούργησαν» έχοντας μελετήσει, πρώτα από όλα, τον τρόπο με τον οποίο αυτή η μέθοδος έχει ήδη εφαρμοστεί στην εξέταση όψεων και ζητημάτων του υλικού λαϊκού πολιτισμού σε επιστημονικές εργασίες, διδακτορικές διατριβές, άρθρα, κ.λπ. Όλα τα λατρευτικά σκεύη φωτογραφήθηκαν, ομαδοποιήθηκαν κατά κοινότητα και εν συνεχεία ακολούθησε η μελέτη τους (μορφολογία/λειτουργία). Η εργασία διαρθρώνεται ως εξής: Στο Πρώτο Μέρος της εργασίας δίδεται το απαραίτητο θεωρητικό πλαίσιο της μελέτης, γίνεται λόγος για τις λαϊκές τέχνες και ειδικότερα τις τέχνες με λατρευτικό χαρακτήρα εντός των εκκλησιών, για τη συμβολή της Λαογραφίας στη μελέτη των εκκλησιαστικών τεχνών στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα, (τροφοδοτώντας έτσι και τον κλάδο της Θρησκευτικής Λαογραφίας), αναλύονται ζητήματα της αργυροχοϊας απαραίτητα για την εύληπτη παρουσίαση του κυρίως θέματος της μελέτης μας, θίγεται η κοινωνική λειτουργία των εκκλησιαστικών κειμηλίων εντός της κοινότητας ενώ ταυτόχρονα γίνεται λόγος και για το ζήτημα της συμβολής των έργων των λαϊκών τεχνών ως πηγών της ιστορίας. Στο Δεύτερο Μέρος της εργασίας εξετάζεται το ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται τα υπό εξέταση έργα. Γίνεται αναφορά στα ιστορικά δεδομένα της περιοχής κατά το 19ο αιώνα, και κυρίως στην εκκλησιαστική ιστορία της περιοχής, ώστε να αναδειχτεί ο θεσμικός τρόπος λειτουργίας των κοινοτήτων υπό τη στέγη του Πατριαρχείου και των Μητροπόλεων κατά την περίοδο του Τανζιμάτ. Ο Οργανικός Νόμος και ο Γενικός Κανονισμός που επισήμως πλέον κατοχυρώνουν τη δράση των κοινοτήτων μέσω της Ορθόδοξης Εκκλησίας οδηγεί στην οικονομική άνθηση των κοινοτήτων και στη δυνατότητα απόκτησης λατρευτικών σκευών από πολύτιμα μέταλλα. Ταυτόχρονα οι πολεμικές συρράξεις, οι μετακινήσεις πληθυσμών –και κατ’ επέκταση εκκλησιαστικών κειμηλίων- δημιουργούν νέα δεδομένα τα οποία επισημαίνονται. Στο Τρίτο Μέρος της εργασίας εξετάζεται το πρωτογενές υλικό της ερευνητικής εργασίας, δηλαδή τα έργα της εκκλησιαστικής αργυροχρυσοχοϊκής τέχνης ανά κοινότητα, με τον ανάλογο σχολιασμό όσον αφορά τη μορφολογία τους, τις τεχνικές κατασκευής τους, το μέγεθος, το σχήμα, τα σχέδια και τη χρήση τους άλλοτε και τώρα. Της παρουσίασης των αντικειμένων προτάσσονται τα απαραίτητα εισαγωγικά στοιχεία για κάθε κοινότητα με παραπομπές στο σχετικό φωτογραφικό υλικό. Η εργασία ολοκληρώνεται με τις Επιλογικές Παρατηρήσεις, τη Βιβλιογραφία και τα Παραρτήματα (φωτογραφίες των αντικειμένων ομαδοποιημένες ανά κοινότητα και αριθμημένες, απομαγνητοφωνήσεις των προφορικών μαρτυριών που συγκεντρώθηκαν σχετικά με τα αργυρά λατρευτικά έργα, κ.ά.). Προς διευκόλυνση των αναγνωστών το Παράρτημα χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις, στο δεύτερο τα δελτία καταγραφής των σκευών.
Institution and School/Department of submitter: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Subject classification: Αργυροχοΐα -- Ελλάδα
Keywords: Αργυροχοΐα,Εκκλησιαστικά κειμήλια,Δράμα,Αργυροχρυσοχοΐα,Silversmith,Christian artifacts,Drama,Silver and goldsmith
URI: http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/29381
Appears in Collections:Διατριβές Μεταπτυχιακής Έρευνας (Masters)




 Please use this identifier to cite or link to this item:
http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/29381
  This item is a favorite for 0 people.

Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.