Η έμφυλη εμπειρία της εργασίας (Master thesis)

Βασιλοπούλου, Φωτεινή


Η παρούσα εργασία επιχειρεί να διερευνήσει την έννοια της εργασίας, η οποία αποτελεί, όχι μόνο, τη βάση της κοινωνικής ζωής αλλά και στοιχείο κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, η οποία λειτουργεί και μετασχηματίζεται ανάλογα με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες. Η έρευνα επικεντρώνεται στη μελέτη της ιστορίας και της μνήμης της εργασίας, ως έμφυλης εμπειρίας αλλά και ως εμπειρία στη βάση της ηλικίας, της κοινωνικής διαστρωμάτωσης, της εθνότητας, της γεωγραφικής-τοπικής προέλευσης. Στόχος αναλυτικότερα είναι να ανιχνευτεί η ιστορικότητα της γυναικείας εργασίας στα δεδομένα της προκαπιταλιστικής οικονομίας και κοινωνίας και στα δεδομένα των διαδικασιών της μετάβασης – όπου η συμβολή των γυναικών στην οικογενειακή οικονομία των αγροτικών και λαϊκών στρωμάτων ήταν σημαντική β) να εντοπισθούν οι κοινωνικά και πολιτισμικά προσδιορισμένοι τρόποι και οι πρακτικές μέσω των οποίων ανταποκρίνονταν, ή αντιδρούσαν συχνά με ξεχωριστές, πολιτισμικά διαμορφωμένες λογικές στις αλλαγές που έφεραν στη ζωή τους οι διαδικασίες μετάβασης και ένταξης και η αυξανόμενη, βάσει του κατά φύλο καταμερισμό της εργασίας, κοινωνική ανισότητα γ) να προσεγγισθούν ως δρώντα κοινωνικά υποκείμενα που συγκροτούν μέσω της μνήμης, των πολιτισμικών ταυτοτήτων, των συλλογικών αναπαραστάσεων, των εικόνων του εαυτού και μέσω συγκεκριμένων κοινωνικών και συμβολικών πρακτικών την πολιτισμική τους ταυτότητα ως αγρότισσες και ως στυλοβάτες του νοικοκυριού και της οικογένειας. Η εθνογραφική έρευνα επικεντρώνεται σε μια μικρή αγροτική κοινωνία του νομού Μεσσηνίας, η οποία ταυτίζεται με την δραστηριότητα της ελαιοπαραγωγής. Εξαιτίας αυτής της ταύτισης, κρίνεται αναγκαίο να διερευνηθούν οι κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες που ρύθμιζαν την ζωή και την εργασία των κατοίκων της περιοχής αλλά και να φανερωθούν οι τρόποι με τους οποίους οργάνωναν την ζωή τους γύρω από αυτή την δραστηριότητα. Η μελέτη της συγκεκριμένης αγροτικής κοινωνίας πραγματοποιείται από την σκοπιά των γυναικείων δρώντων υποκειμένων. Οι γυναίκες της περιοχής, ως φορείς κοινωνικής δράσης, καταδεικνύουν τις διαφορές στις μεταβαλλόμενες σχέσεις με τους άνδρες στον οικιακό χώρο, στο δημόσιο χώρο και στον εργασιακό χώρο. Με γνώμονα την θεωρία της «κοινωνικής κατασκευής» του φύλου γίνεται μια προσπάθεια ανάλυσης των στοιχείων που διαμορφώνουν την γυναικεία αγροτική ταυτότητα, δίνοντας της έμφυλο χαρακτήρα. Για αυτό το λόγο επιχειρείται μια προσπάθεια μελέτης που αφορά στον τρόπο συγκρότησης της γυναικείας αγροτικής ταυτότητας. Η ταυτότητα των γυναικών στον προκαθορισμένο αγροτικό χώρο συγκροτείται από την μισθωτή ή άμισθη εργασία που λάμβανε χώρα στην ευρύτερη περιοχή του νομού Μεσσηνίας. Η μελέτη αυτή δεν αποτελεί μια καταγραφή ιστορικών περιστάσεων, αλλά μια συνθετική απεικόνιση βασισμένη σε ατομικές αφηγήσεις και προσωπικές μαρτυρίες. Οι μαρτυρίες ήταν ελεύθερες. Η συντήρηση μιας ταυτότητας από τους κατοίκους για τόσες πολλές δεκαετίες αποτελεί προϊόν διαφόρων αλληλεπιδρώντων παραγόντων που ανάμεσά τους εξέχουσα σημασία είχε η άσκηση της μνήμης τόσο στο ατομικό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο. Και αυτό γιατί η ουσία της ιστορίας έγκειται για αυτούς στις προσωπικές εμπειρίες των παππούδων, των γονέων, των συγγενών, των γειτόνων. Οι ιστορίες ζωής των ανθρώπων, και ιδιαίτερα των γυναικών, οι προφορικές μαρτυρίες των ανδρών αποδεικνύονται χρήσιμες όχι μόνο για την συμπλήρωση των κενών της τοπικής ιστορίας αλλά και για την συγκρότηση της τοπικής ταυτότητας των ιστορικών υποκειμένων. Κατ’ επέκταση μπορεί να ειπωθεί ότι η προφορική παράδοση παίζει καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή της κοινότητας αλλά και στη διαμόρφωση και στη συντήρηση του κοινωνικού συνόλου. Μέσα από τον προφορικό λόγο, τα μέλη μιας κοινότητας μεταφέρουν ένα μεγάλο μέρος της γνώσης του πολιτισμού τους. Στην περίπτωση των γυναικείων εξιστορήσεων, οι πρόλογοι όπου τονίζεται η σπουδαιότητα της εργασίας δεν αποτελούν πάντα αναπαραστάσεις της κυρίαρχης ταυτότητας. Για τις γυναίκες η εργασία αποτελεί περισσότερο το μέσο για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου, παρά ένα σημαντικό στοιχείο της ταυτότητας τους. Αναλύοντας στη συνέχεια ιστορίες ζωής αγροτισσών και επιχειρώντας μια ιστορικό-ανθρωπολογική προσέγγιση τους, θα φανούν σημαντικά στερεότυπα που οδηγούν στην ανάδειξη των πολιτισμικών/συλλογικών ταυτοτήτων των αγροτισσών. Τέλος κατά την διαδικασία της επιτόπιας έρευνας προέκυψαν κάποια ερευνητικά στοιχεία που η διερεύνησή τους φώτισε θέματα της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας και ανέδειξε μορφές και σχέσεις εργασίας στο παρελθόν και στο παρόν (όπως την πολυαπασχόληση/πολυδραστηριότητα των δύο φύλων, λειτουργία συγγενικών και άλλων δικτύων) που εμφανίζονται όχι μόνο ως στρατηγικές και πρακτικές επιβίωσης της αγροτικής οικογένειας/κοινότητας αλλά και σε στάσεις που ίσως εμπεριέχουν μια διαφορετική λογική προσαρμογής και ένταξης τους στην ευρύτερη κοινωνία και οικονομία.
Alternative title / Subtitle: οι αγρότισσες της ελαιοκαλλιέργειας στο Λιθερό Μεσσηνίας
Institution and School/Department of submitter: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Subject classification: Γυναίκες -- Εργασία -- Ελλάδα
Keywords: Εργασία,Λιθερό Μεσσηνίας,Αγρότισσες,Ελαιοκαλλιέργεια
URI: http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/28180
Appears in Collections:Διατριβές Μεταπτυχιακής Έρευνας (Masters)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Μ.Ε. ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ 2017.pdf5.39 MBAdobe PDFView/Open



 Please use this identifier to cite or link to this item:
http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/28180
  This item is a favorite for 0 people.

Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.